Arbeidsmarkt & scholing

De young professionals in het sectorteam arbeidsmarkt & scholing zien een groot verschil tussen de ambities uit het Klimaatakkoord en het daadwerkelijk beschikbare arbeidspotentieel. Het team zet zich daarom in om die kloof kleiner te maken en de uitvoerbaarheid van de energietransitie te vergroten.

Tekorten aan technisch personeel vormen volgens het team een van de grootste risico's voor het slagen van de transitie. Tegelijkertijd ontstaan er door de energietransitie veel nieuwe banen en kansen voor regionale ontwikkeling. Dat maakt arbeidsmarkt en scholing niet tot een ondersteunend thema, maar tot een randvoorwaarde voor succes.

Concrete bijdragen zijn onder meer vertegenwoordiging in de landelijke taakgroep arbeidsmarkt & scholing van het Klimaatakkoord, gesprekken met ministers en betrokkenheid bij het Klimaat & Energie Coach-programma. Ook werkte het team mee aan adviezen over arbeidstekorten, zij-instroom en onderwijs.

De rode draad is duidelijk: meer mensen moeten duurzaam werk kunnen vinden, met de juiste vaardigheden, op de juiste plek, op het juiste moment.

Uitgangspunten arbeidsmarkt en scholing

Het beter begrijpen van de arbeidsmarkt is van groot belang in de transitie naar een duurzame economie. Om de klimaatdoelen te halen zijn vele tienduizenden extra arbeidskrachten nodig. 

Menskracht is essentieel in het verwezenlijken van de energietransitie. Het groeiend tekort aan arbeidskrachten bepaalt in steeds groter aandeel het tempo van de energietransitie. De infrasector alleen al verwacht een tekort van 100-150k arbeidskrachten in 2030 (NGinfra / McKinsey, 2024). Dat vraagt meer actie. Jonge professionals zijn hierin essentieel, omdat zij makkelijker van baan wisselen en minder plaatsgebonden zijn dan mensen die al verder in hun carrière zitten. Het is de kunst om het arbeidsmarktvraagstuk met een integrale bril te bekijken en bewust te zijn van bredere trends.

Daarnaast is het belangrijk om te realiseren dat er in de uitvoering van de energietransitie ook veel praktisch geschoolden nodig zijn. De Europese commissie (2025) heeft daarover het volgende gesteld: “Beroepsonderwijs (VET/MBO) is essentieel om zowel jongeren als volwassenen de noodzakelijke vaardigheden bij te brengen voor de klimaatdoelen. MBO’s leveren technische expertise en vakmanschap die onmisbaar is voor zowel nieuwe sectoren als bestaande “traditionele” industrieën die verduurzaming nodig hebben. De energietransitie vereist specifieke kennis en vaardigheden—van energiebesparing tot circulair bouwen—en mbo-opleidingen spelen een sleutelrol in het ontwikkelen van deze capaciteit”.

Ook gemeenten kampen met aanzienlijke tekorten aan professionals voor de energietransitie. Zo blijkt uit onderzoek van BMC dat 82% van de Nederlandse gemeenten momenteel niet over voldoende personeel beschikt om hun lokale energietransitieplannen goed uit te voeren. Niet alleen in kwantiteit is er een tekort — bij veel gemeenten ontbreekt het ook aan de juiste kennis en vaardigheden; slechts 27% vindt dat het huidige personeel daartoe in staat is. Bovendien wordt verwacht dat de benodigde personele capaciteit binnen twee jaar met minstens 60% zal moeten toenemen, en richting 2030 zal een verdubbeling van de huidige inzet nodig zijn.

Met het verminderde commitment van kabinet Schoof I aan de klimaatakkoord-doelstellingen kan de indruk ontstaan dat arbeidsmarkttekorten minder relevant zijn. Toch blijft versnelling noodzakelijk: voor het oplossen van netcongestie, het versterken van het concurrentie- en verdienvermogen van BV Nederland, de betaalbaarheid van energie, de energiezekerheid én het halen van de klimaatdoelen. Als we niets doen, zal dus veel meer dan alleen de uitvoering van de energietransitie vastlopen. Om dit te voorkomen, is een integrale aanpak nodig tussen overheidsinstanties, onderwijsinstellingen en bedrijven om de arbeidsmarkt te versterken en de klimaatdoelen te behalen. Hierbij moet er ingezet worden in de hele keten van onderwijs en arbeidsmarkt, dus niet ‘Of, of, of’ maar ‘En, en, en’!

Aan de hand van de thema’s: vergroten instroom, ontwikkelen en betrekken, behoud, vaardigheden en scholing en randvoorwaarden hebben we onze uitgangspunten geformuleerd. 

Doel van deze uitgangspunten:

De uitgangspunten dragen bij aan visievorming voor KEK en vanuit deze uitgangspunten hebben we een aantal aanbevelingen richting de komende verkiezingen en aan het nieuwe kabinet dat gaat formeren na 29 oktober 2025. De uitgangspunten helpen om young professionals een stem te geven binnen bedrijven en geven handvatten aan Human Resources afdelingen. 

Doelgroepen:

Als sectorteam willen we deze uitgangspunten laten landen bij de KEK ambassadeurs, andere sectorleads en de organisaties waar zij werken, de politiek, adviesorganen (zoals de SER), het onderwijs en brancheorganisaties. We willen hier ook mee laten zien wat wij als young professionals kunnen betekenen en stellen het KEK netwerk beschikbaar mochten er verdiepende vragen komen of als er behoefte is aan extra toelichting.  

Totstandkoming 

De KEK Arbeidsmarkt & Scholing Community is bijeengekomen om hiervoor nieuwe uitgangspunten te schrijven en komt daarbij met een aantal aanbevelingen richting de verkiezingen. Afgelopen jaren is er door dit sectorteam en de andere sectorteams van KEK veel kennis vergaard (met enquêtes, interviews en dialoog) over de arbeidsmarkt en met deze uitgangspunten delen we onze bevindingen als jongerennetwerk.